Pycha(arogancja,duma,wyniosłość, zarozumiałość, zuchwałość, buta, ważniactwo, pyszałkowatość, zadufanie, nadętość) to postawa człowieka (cecha charakteru, osobowości), który ocenia siebie ponad innych, jest wyniosły, ma wygórowane mniemanie o sobie i wysoką samoocenę. Takie postępowanie jest źródłem konfliktów z otoczeniem, ponieważ zakłóca zdrowe relacje (akceptację, poszanowanie i miłość do innych). Wpływa na codzienne wybory, utrudnia braterskie relacje i odbiera zdolność przyjmowania Bożej łaski prowadząc do oddzielenia od Boga (więcej o łasce dowiesz się, klikając tutaj). W Piśmie Świętym jest przedstawiona jako poważna wada charakteru i grzech prowadzący do upadku: „…Pycha chodzi przed upadkiem, a wyniosłość ducha przed ruiną…” (Przypowieści Salomona 16:18).
1 Piotra 5:5
…(5) Podobnie młodsi, bądźcie ulegli starszym; wszyscy zaś przyobleczcie się w szatę pokory względem siebie, gdyż Bóg pysznym się sprzeciwia, a pokornym łaskę daje.
Jakuba 4:6
…(6) Owszem, większą jeszcze okazuje łaskę, gdyż mówi: Bóg się pysznym przeciwstawia, a pokornym łaskę daje.
Jak wynika z nauki Pisma Świętego powodem pychy może być dobrobyt, władza, mądrość, umiejętności, życiowe osiągnięcia, pozycja społeczna, stanowisko, narcyzm (samolubstwo) itp. Dlatego jesteśmy narażeni na pychę w naszym codziennym życiu i może to przybierać różne formy. Z tego powodu, że pycha nie jest łatwa do rozpoznania i działa w nas nieświadomie, Pismo Święte zachęca do analizy (weryfikacji) własnego serca i postępowania (1 Koryntian 11:28 / 2 Koryntian 13:5): …(2) Zbadaj mnie, Panie, i doświadcz, poddaj próbie nerki i serce moje! (3) Bo mam przed oczyma łaskę twoją i postępuję w prawdzie twojej (Psalm 26:2-3).
Psalm 139:23-24
…(23) Badaj mnie, Boże, i poznaj serce moje, doświadcz mnie i poznaj myśli moje! (24) I zobacz, czy nie kroczę drogą zagłady, a prowadź mnie drogą odwieczną!
To grzech wywodzący się od szatana, który w swej pysze chciał dorównać Bogu: …(14) Wstąpię na szczyty obłoków, zrównam się z Najwyższym… (Izajasza 14:14). Podobne pragnienia doprowadziły do upadku pierwszych ludzi: …(5) lecz Bóg wie, że gdy tylko zjecie z niego, otworzą się wam oczy i będziecie jak Bóg, znający dobro i zło… (1 Mojżeszowa 3:5). W przypowieści o faryzeuszu i celniku Pan Jezus przestrzega przed pychą (wyniosłością), która przeszkadza w autentycznej modlitwie: …(9) I powiedział także do tych, którzy pokładali ufność w sobie samych, że są usprawiedliwieni, a innych lekceważyli, to podobieństwo: (10) Dwóch ludzi weszło do świątyni, aby się modlić, jeden faryzeusz, a drugi celnik. (11) Faryzeusz stanął i tak się w duchu modlił: Boże, dziękuję ci, że nie jestem jak inni ludzie, rabusie, oszuści, cudzołożnicy albo też jak ten oto celnik. (12) Poszczę dwa razy w tygodniu, daję dziesięcinę z całego mego dorobku. (13) A celnik stanął z daleka i nie śmiał nawet oczu podnieść ku niebu, lecz bił się w pierś swoją, mówiąc: Boże, bądź miłościw mnie grzesznemu. (14) Powiadam wam: Ten poszedł usprawiedliwiony do domu swego, tamten zaś nie; bo każdy, kto siebie wywyższa, będzie poniżony, a kto się poniża, będzie wywyższony (Łukasza 18:9-14).
Walka z pychą:
Świadomość własnych słabości, „wgląd w siebie”, skromność, otwartość na sensowną (logiczną) krytykę i patrzenie na innych z miłością są podstawą do walki z pychą. Upodabnianie do Jezusa, oraz zdolność do uczenia się na błędach staje się wówczas ważnym elementem budowania Bożej postawy (usposobienia): …(2) A nie upodabniajcie się do tego świata, ale się przemieńcie przez odnowienie umysłu swego, abyście umieli rozróżnić, co jest wolą Bożą, co jest dobre, miłe i doskonałe (Rzymian 12:2).
Oto inne fragmenty Pisma Świętego poruszające temat pychy:
Łukasza 1:51
…(51) Okazał moc ramieniem swoim, rozproszył pysznych z zamysłów ich serc,…
Łukasza 4:11
…(11) Każdy bowiem, kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się uniża, będzie wywyższony…
Łukasza 16:15
…(15) I powiedział im: Wy jesteście tymi, którzy chcą uchodzić w oczach ludzi za sprawiedliwych, lecz Bóg zna serca wasze. Gdyż to, co u ludzi jest wyniosłe, obrzydliwością jest przed Bogiem.
Przypowieści Salomona 16:5
…(5) Obrzydłe Panu serce wyniosłe, z pewnością karania nie ujdzie…
Przypowieści Salomona 16:19
…(19) Lepiej być skromnym pośród pokornych, niż łupy dzielić z pysznymi.
2 Kronik 25:19
…(19) Myślisz sobie: Oto pobiłem Edomczyków, więc serce twoje wzbiło się w pychę, aby się przechwalać. Lecz pozostań w swoim domu. Po co wyzywasz nieszczęście? Przecież upadniesz ty i Juda wraz z tobą.
2 Kronik 26:16
…(16) Gdy zaś doszedł do potęgi, wzbiło się w pychę jego serce ku własnej jego zgubie i sprzeniewierzył się Panu, Bogu swemu. Wszedł mianowicie do przybytku Pańskiego, aby złożyć ofiarę z kadzidła na ołtarzu kadzenia.
2 Kronik 32:25
…(25) Jednak Hiskiasz nie odwdzięczył mu się za wyświadczone dobrodziejstwo, gdyż jego serce wzbiło się w pychę, toteż gniew Boży spadł na niego, na Judę i na Jerozolimę.
Jeremiasza 5:23
…(23) Lecz ten lud ma serce krnąbrne i przekorne; odstąpili i odeszli.
Ezechiela 31:10
…(10) Dlatego tak mówi Wszechmocny Pan: Ponieważ był wysokiego wzrostu i wierzchołkiem swym sięgał obłoków, i jego serce wzbiło się w dumę z powodu jego wielkości,…
Daniela 5:20
…(20) Lecz gdy jego serce wyniosło się w pysze, a jego duch się rozzuchwalił, został strącony z tronu królewskiego i odebrano mu jego chwałę.
Ozeasza 13:6
…(6) Lecz gdy sobie znaleźli pastwiska, nasycili się; a gdy się nasycili, ich serce urosło w dumę, dlatego o mnie zapomnieli.
5 Mojżeszowa 8:14
…(14) serce twoje nie stało się wyniosłe oraz abyś nie zapomniał Pana, Boga twego, który cię wyprowadził z ziemi egipskiej, z domu niewoli,…
Psalm31:24
…(24) Miłujcie Pana wszyscy wierni jego! Pan strzeże wiernych, a wyniosłemu odpłaca tak jak zasługuje.
Przypowieści Salomona 29:23
…(23) Pycha przywodzi człowieka do upadku, lecz pokorny duchem dostępuje czci.
Izajasza 2:12
…(12) Bo dla Pana Zastępów nastanie dzień sądu nad wszystkim, co pyszne i wysokie, i nad wszystkim, co wyniosłe, aby było poniżone.
Izajasza 10:33
…(33) Oto Pan, Pan Zastępów, zetnie siekierą gałęzie korony; wybujałe będą ścięte, a wyniosłe ku ziemi pochylone.
Ezechiela 28:2
…(2) Synu człowieczy, powiedz księciu Tyru: Tak mówi Wszechmocny Pan: Ponieważ twoje serce było wyniosłe i mówiłeś: Jestem bogiem, siedzibę bogów zamieszkuję pośród mórz – a wszak jesteś tylko człowiekiem, a nie Bogiem, i za zamysły Boże uważałeś swoje zamysły -…
Ezechiela 28:5
…(5) Dzięki swojej wielkiej zdolności kupieckiej pomnożyłeś swoją potęgę i tak twoje serce stało się wyniosłe z powodu twojego bogactwa,…
Ezechiela 28:17
…(17) Twoje serce było wyniosłe z powodu twojej piękności. Zniweczyłeś swoją mądrość skutkiem swojej świetności. Zrzuciłem cię na ziemię; postawiłem cię przed królami, aby się z ciebie naigrawali.
Przeciwieństwem pychy jest pokora.
Pokora to cecha osobowości, która może mieć znaczący wpływ na jakość naszego życia, relacji z innymi i samym Bogiem. Pan Jezus jest postrzegany jako wzór pokory, szczególnie w kontekście jego służby, miłości do innych i poświęcenia. Pokora to cnota, która polega na uznaniu własnych ograniczeń, nie wywyższaniu się, szacunku do innych, przyznawaniu się do własnych błędów, oraz gotowości na korektę. Pokora umożliwia budowanie głębokich i autentycznych relacji, ponieważ osoba pokorna nie dąży do konkurencji lecz do współpracy.
Negatywne skutki „nadmiernej pokory”:
Osoby, które praktykują pokorę w nadmiarze, często bagatelizują swoje osiągnięcia i umiejętności, co może prowadzić do poczucia niższości i braku wiary we własne możliwości […(13) Wszystko mogę w tym, który mnie wzmacnia, w Chrystusie (Filipian 4:13)]. To z kolei może wpływać na ich zdolność do podejmowania decyzji, wyzwań i realizacji życiowych celów. W niektórych przypadkach nadmierna pokora może być mylona z brakiem ambicji lub motywacji do działań. Warto zaznaczyć, że pokora nie oznacza braku ambicji czy niskiej samooceny, ale raczej zdrowego podejścia do własnych ograniczeń, możliwości i oceny innych. Osoby, które są zbyt pokorne mogą stać się łatwym łupem dla tych, którzy chcą wykorzystać ich dobroć i skłonność do ustępstw. W relacjach międzyludzkich może to prowadzić do związków, w których osoba pokorna jest wykorzystywana (manipulowana) emocjonalnie lub materialnie. Oto fragmenty Słowa Bożego poruszające temat pokory:
Psalm 25:8-9
…(8) Pan jest dobry i prawy, dlatego wskazuje drogę grzesznikom. (9) Prowadzi pokornych drogą prawa i uczy ich drogi swojej.
Psalm 76:10
…(10) Gdy Bóg powstał na sąd, by wybawić wszystkich pokornych ziemi. Sela.
Psalm 147:6
…(6) Pan podnosi pokornych, bezbożnych do ziemi poniża.
Psalm 149:4
…(4) Bo Pan upodobał sobie lud swój, pokornych ozdabia zbawieniem!
Przypowieści Salomona 3:34
…(34) Z szyderców szydzi, lecz pokornym okazuje łaskę.
Przypowieści Salomona 11:2
…(2) Za pychą przychodzi hańba, lecz u pokornych jest mądrość.
Przypowieści Salomona 16:19
…(19) Lepiej być pokornym z ubogimi, niż dzielić łupy z pyszałkami.
Izajasza 57:15
…(15) Bo tak mówi Ten, który jest Wysoki i Wyniosły, który króluje wiecznie, a którego imię jest „Święty”: Króluję na wysokim i świętym miejscu, lecz jestem też z tym, który jest skruszony i pokorny duchem, aby ożywić ducha pokornych i pokrzepić serca skruszonych.
Izajasza 66:2
…(2) Przecież to wszystko moja ręka uczyniła tak, że to wszystko powstało – mówi Pan. Lecz Ja patrzę na tego, który jest pokorny i przygnębiony na duchu i który z drżeniem odnosi się do mojego słowa.
Sofoniasza 3:12
…(12) I pozostawię pośród ciebie lud pokorny i ubogi: to oni ufać będą imieniu Pana.
Niech wam Bóg błogosławi. Luke
